URT3026 - Tedarik Zinciri Yönetimi

Ders Müfredatı

1. HaftaTedarik Zincirine Giriş 2. HaftaTedarik Zinciri Stratejisi 3. HaftaLojistik ve Ağ Tasarımı 4. HaftaTahminleme Yöntemleri 5. HaftaStok Yönetimi (EOQ Modeli) 6. HaftaSatın Alma ve Outsourcing

--- VİZE ---

7. HaftaUlaştırma ve Dağıtım 8. HaftaKamçı Etkisi (Bullwhip Effect) 9. HaftaTedarik Zinciri Koordinasyonu 10. HaftaBilgi Teknolojileri (ERP/CRM/RFID) 11. HaftaSürdürülebilir Tedarik Zinciri (Yeşil Lojistik) 12. HaftaKüresel Tedarik Zincirleri 13. HaftaRisk Yönetimi 14. HaftaGeleceğin Trendleri (Endüstri 4.0)

1. HAFTA

Tedarik Zincirine Giriş

Tedarik Zinciri (SCY), bir ürünün hammaddeden başlayıp son müşteriye ulaşana kadar ve hatta geri dönüşümüne kadar geçen süreçteki tüm tarafların entegrasyonudur.

Tedarikçi Üretici Dağıtıcı (Toptancı) Perakendeci Müşteri

Ürün Akışı (İleri)

Bilgi Akışı (Çift Yönlü)

Para Akışı (Geri)

2. HAFTA

Tedarik Zinciri Stratejisi

Rekabet stratejisi ile tedarik zinciri stratejisi uyumlu olmalıdır (Strategic Fit).

Verimlilik Odaklı (Efficient)

Amaç maliyeti düşürmektir. Standart ürünler (Tuvalet kağıdı, Çimento) için uygundur. "Yalın" (Lean) yaklaşım.

Tepkisellik Odaklı (Responsive)

Amaç hıza ve esnekliğe odaklanmaktır. Moda ürünleri (Zara), teknoloji ürünleri için uygundur. Stok tutma riskini göze alır.

3. HAFTA

Lojistik ve Ağ Tasarımı

Fabrika ve depoların nereye kurulacağı, hangi pazara hangi depodan mal gönderileceği kararıdır.

Etkileyen Faktörler:

Stratejik (Vergiler, Teşvikler)
Teknolojik (Üretim maliyeti, Ar-Ge)
Politik (İstikrar, Kurallar)
Altyapı (Limanlara, yollara yakınlık)

Ağırlık Merkezi Yöntemi:

Lojistik maliyetleri minimize etmek için coğrafi koordinatlar ve talep miktarları kullanılarak ideal depo yeri hesaplanır.

4. HAFTA

Tahminleme (Forecasting)

Talep tahmini, tüm planlamanın temelidir. Hatalı tahmin = Fazla Stok (Maliyet) veya Yok Satma (Ciro Kaybı).

Nitel (Sözel) Yöntemler

Uzman Görüşü
Pazar Araştırması
Delphi Yöntemi (Uzmanlar arası anonim mutabakat)

Nicel (Sayısal) Yöntemler

Hareketli Ortalamalar
Üstel Düzeltme (Exponential Smoothing)
Regresyon Analizi

5. HAFTA

Stok Yönetimi

Stok, donmuş paradır. Neden tutulur? Belirsizliğe karşı tampon (Güvenlik Stoku) ve ölçek ekonomisi (Çevrim Stoku) için.

Ekonomik Sipariş Miktarı (EOQ) Sipariş verme maliyeti ile stok tutma maliyetinin eşit olduğu (toplam maliyetin en düşük olduğu) sipariş adetidir. $$ EOQ = \sqrt{\frac{2 \times D \times S}{H}} $$ D: Yıllık Talep, S: Sipariş Başına Maliyet, H: Birim Stok Tutma Maliyeti

6. HAFTA

Satın Alma ve Dış Kaynak (Outsourcing)

Yapmak mı? Satın Almak mı? (Make or Buy)

Eğer bir iş ana yetkinliğimiz (Core Competence) değilse, başkasına yaptırmak daha iyidir. (Örn: Apple ekranı Samsung'dan alır, çünkü Apple'ın ana yetkinliği tasarım ve yazılımdır).

Tedarikçi Seçim Kriterleri

Sadece fiyat değil; Kalite, Teslimat Hızı, Esneklik ve Finansal Güç önemlidir.

7. HAFTA

Ulaştırma ve Dağıtım

Ürünün fiziksel hareketi.

Mod	Hız	Maliyet	Kullanım Alanı
Karayolu	Orta	Orta	Kapıdan kapıya teslimat (TIR).
Demiryolu	Yavaş	Düşük	Ağır yükler (Kömür, Maden).
Denizyolu	Çok Yavaş	Çok Düşük	Uluslararası Ticaret (Konteyner).
Havayolu	Çok Hızlı	Çok Yüksek	Değerli ve acil yükler (Çip, İlaç).

8. HAFTA

Kamçı Etkisi (Bullwhip Effect)

Tedarik zincirinin en büyük düşmanıdır. Son tüketici talebindeki küçük bir dalgalanmanın, tedarik zincirinde geriye doğru gidildikçe (Perakendeci -> Toptancı -> Üretici) devasa dalgalanmalara dönüşmesidir.

Nedenleri:

Bilgi paylaşımı eksikliği (Bölgesel optimizasyon).
Yığın sipariş verme (Order batching).
Fiyat dalgalanmaları (Promosyonlar stokçuluğu tetikler).
Kıtlık oyunu (Tedarikçi yetersizse, herkes ihtiyacından fazlasını sipariş eder).

Çözüm: Entagrasyon ve Gerçek zamanlı veri paylaşımı (POS verisinin üreticiyle paylaşılması).

9. HAFTA

Tedarik Zinciri Koordinasyonu

Zincirin toplam karını maksimize etmek için işbirliği yapılmasıdır.

VMI (Vendor Managed Inventory)

Tedarikçi Yönetimli Envanter. Raftaki malın sahibi ve sorumluğu tedarikçidedir. (Örn: Süpermarketlerdeki Coca-Cola raflarını Coca-Cola çalışanlarının düzenlemesi).

CPFR

Collaborative Planning, Forecasting and Replenishment. Planlama, tahmin ve ikmalin ortak yapılması.

10. HAFTA

Bilgi Teknolojileri ve IT

ERP (Kurumsal Kaynak Planlama): Şirketin tüm verilerini (Finans, İK, Üretim, Satış) tek bir veritabanında toplayan omurga yazılım (SAP, Oracle).
RFID (Radyo Frekanslı Tanıma): Barkodun akıllı versiyonu. Ürünleri tek tek okutmaya gerek kalmadan, radyo dalgalarıyla sayım ve takip sağlar.
WMS (Depo Yönetim Sistemi): Deponun içindeki (Hangi raf, hangi koridor) mal hareketlerini yönetir.

11. HAFTA

Sürdürülebilirlik ve Yeşil Lojistik

Tedarik zincirinin çevresel ve sosyal etkilerinin yönetilmesidir.

Tersine Lojistik (Reverse Logistics)

Ürünlerin müşteriden geri toplanması (İadeler, Arızalı ürünler, Geri dönüşüm). Normal lojistikten daha karmaşık ve pahalıdır.

Karbon Ayak İzi

Taşıma sırasında salınan CO2 miktarının azaltılması. Rota optimizasyonu, elektrikli araçlar.

12. HAFTA

Küresel Tedarik Zincirleri

Sınır ötesi operasyonlar. Maliyet avantajı sağlar ama riskleri artırır.

                    Off-Shoring: Üretimi denizaşırı bir ülkeye (Çin) kaydırmak.

                    Near-Shoring: Üretimi yakın bir ülkeye (TR'nin AB için önemi) kaydırmak. Pandemi sonrası trend buraya kaymıştır.

13. HAFTA

Risk Yönetimi

Tedarik zincirindeki kırılmalar (Doğal afetler, Grevler, Pandemi, Süveyş Kanalı tıkanıklığı).

Dayanıklılık (Resilience): Zincirin darbe aldıktan sonra eski haline dönebilme yeteneği.
Çoklu Tedarik (Multi-Sourcing): Tek tedarikçiye bağımlı kalmamak.
Güvenlik Stoku Artırma: "Just-in-Time" (Tam zamanında) modelinden "Just-in-Case" (Ne olur ne olmaz) modeline geçiş.

14. HAFTA

Geleceğin Trendleri

Blockchain

Şeffaflık ve izlenebilirlik. Ürünün sahte olup olmadığının, hangi tarladan geldiğinin değiştirilemez kaydı.

Otonom Araçlar ve Drone

Sürücüsüz TIR'lar ve kargo teslimat droneları. Son mil (Last Mile) teslimat maliyetini düşürür.