MUH3008 - Yönetim Muhasebesi | Tam Ders Notları

Ders Müfredatı

1. Hafta Maliyet Davranışları 2. Hafta Katkı Payı (CVP) 3. Hafta Başabaş Noktası 4. Hafta Hedef Kâr Analizi 5. Hafta Üretim Bütçeleri 6. Hafta Nakit Bütçesi 7. Hafta Esnek Bütçeler

--- VİZE ---

8. Hafta Standart Maliyetler 9. Hafta Sapma Analizleri 10. Hafta Özel Sipariş Kararları 11. Hafta Yap ya da Satın Al 12. Hafta Fiyatlama Kararları 13. Hafta Sorumluluk Muhasebesi 14. Hafta ROI, RI ve BSC ⭐ Sınav Taktikleri

1. HAFTA

Maliyet Davranışları

1. Sabit Maliyetler (Fixed Costs): Üretim artsa da toplamda değişmez.
Örn: Fabrika Kirası. 1 tane de üretsen, 1000 tane de üretsen kira aynıdır.
Önemli: Birim başına sabit maliyet, üretim arttıkça DÜŞER.

2. Değişken Maliyetler (Variable Costs): Üretim arttıkça toplamı artar.
Örn: Hammadde.
Önemli: Birim başına değişken maliyet SABİTTİR.

Yüksek-Düşük Yöntemi

Karma maliyetleri ayrıştırmak için kullanılır:

Birim Değişken Maliyet = (En Yüksek Maliyet - En Düşük Maliyet) / (En Yüksek Miktar - En Düşük Miktar)

2. HAFTA

Katkı Payı (Contribution Margin)

Bu dersin en önemli kavramıdır. Satıştan elde edilen gelirin, değişken maliyetleri karşıladıktan sonra kalan kısmıdır.

Katkı Payı (KP) = Satış Fiyatı - Birim Değişken Maliyet

Örnek

Gömleği 100 TL'ye satıyorsun. Kumaşı ve işçiliği (Değişken) 60 TL. Kalan 40 TL Katkı Payıdır. Bu 40 TL önce kirayı (Sabit) öder, kira bitince Kâr olur.

3. HAFTA

Başabaş Noktası (Break-Even)

Ne kâr ne zarar edilen, toplam gelirin toplam maliyete eşit olduğu noktadır.

$$ BBN (Miktar) = \frac{Toplam Sabit Maliyetler}{Birim Katkı Payı} $$

Sabit maliyetleri kurtarmak için kaç tane satmalıyım?

4. HAFTA

Hedef Kâr Analizi

Şirket sadece masrafı çıkarmak istemez, kâr etmek ister. Formüle hedef kârı ekleriz.

$$ Gerekli Satış (Miktar) = \frac{Sabit Maliyet + Hedef Kâr}{Birim Katkı Payı} $$

5. HAFTA

Üretim Bütçesi

Satış tahminine göre ne kadar üretmemiz gerektiğini planlarız.

Formül (Vize Banko Soru)

+ Planlanan Satış
+ İstenen Dönem Sonu Stok (Elde kalması gereken)
- Dönem Başı Stok (Zaten elimde olan)
------------------------------------
= Üretilmesi Gereken Miktar

6. HAFTA

Nakit Bütçesi

Kâr etmek yetmez, kasada para olması gerekir. Tahsilat ve ödeme planıdır.

Amortisman Tuzağı: Sınavda sorulan nakit bütçesinde giderler listesinde "Amortisman" verilirse sakın toplama dahil etme! Amortisman nakit çıkışı gerektirmeyen bir giderdir.

7. HAFTA

Esnek Bütçeler

Statik (sabit) bütçe dönem başında tek bir üretim seviyesi (örn: 1000 adet) için yapılır. Esnek bütçe ise gerçekleşen üretim seviyesine (örn: aslında 1200 adet sattık) göre revize edilmiş bütçedir.

Doğru performans ölçümü için "Fiili Sonuçlar" ile "Esnek Bütçe" karşılaştırılmalıdır.

8. HAFTA

Standart Maliyetler

Olması gereken maliyetlerdir. "Bir gömlek için 2 metre kumaş gitmeli ve metresi 10 TL olmalı" standardını koyarız.

9. HAFTA

Sapma Analizleri

1. Fiyat Sapması

(Gerçek Fiyat - Standart Fiyat) x Gerçek Miktar

Sorumlusu: Satın Alma Müdürü

2. Miktar Sapması

(Gerçek Miktar - Standart Miktar) x Standart Fiyat

Sorumlusu: Üretim Müdürü

10. HAFTA

Karar Verme: Özel Sipariş

Kapasitemiz boşken biri gelip "Normalde 100 TL olan malı bana 70 TL'ye sat" derse kabul eder miyiz?

Karar Kuralı

Teklif edilen fiyat > Değişken Maliyet ise KABUL ET. Sabit maliyetler zaten ödeniyor, karara (ilgisiz maliyet) dahil edilmez.

11. HAFTA

Karar Verme: Yap ya da Satın Al

Parçayı içeride mi üretelim dışarıdan mı alalım?

Sadece "Önlenebilir Maliyetler" (Genelde değişkenler ve sadece o işe özel sabitler) ile "Satın Alma Fiyatı" kıyaslanır. Genel fabrika kirası analize katılmaz.

12. HAFTA

Fiyatlama Kararları

Maliyet Artı (Cost-Plus) Yöntemi: Maliyetin üzerine belli bir kâr marjı eklenir.

Fiyat = Maliyet Tabanı + (Maliyet Tabanı x Kâr Marjı)

13. HAFTA

Sorumluluk Muhasebesi

Yöneticilerin sadece kontrol edebildikleri kalemlerden sorumlu tutulmasıdır.

Maliyet Merkezi: Sadece giderden sorumlu (Örn: Bakım atölyesi).
Kâr Merkezi: Gelir ve giderden sorumlu (Örn: Mc Donalds şubesi).
Yatırım Merkezi: Kâr ve yatırımdan sorumlu (Örn: Ülke müdürlüğü).

14. HAFTA

Performans Ölçümü (ROI - RI)

Yatırımın Getirisi (ROI)

Net Kâr / Yatırım Tutarı

Artık Kâr (Residual Income)

Net Kâr - (Yatırım x İstenen Getiri Oranı)

Bu Dersten Nasıl AA Alınır?

🎯 İlgisiz Maliyetleri Çiz

Karar verme sorularında (Özel sipariş, Yap/Satın al) sana verilen "Genel Sabit Maliyet" bilgisinin üzerini hemen çiz. O bir tuzaktır, kararı etkilemez.

🎯 Sapma Yönünü Belirle

Formül sonucu pozitif çıkarsa sevinme! Maliyetlerde pozitif sapma "Olumsuz" (Zararlı), negatif sapma "Olumlu" (Kârlı) demektir.

🎯 Katkı Payı Formülü

KP = Satış - Değişken. Bu formülü bilmeden sınava girersen kağıdı boş verirsin.