Uygulamalı Dönem İçi İşlemleri ve Belge Düzeni
Finansal Muhasebe I dersinde temel kavramları öğrendik. Bu dönem, "teoriyi pratiğe dökme" dönemidir. İlk hafta, açılış bilançosundan kapanışa kadar olan sürecin (Muhasebe Süreci) bütünsel tekrarına ayrılır.
Uygulamalarda en çok hata yapılan yer "Nakit Akışı"dır. Kasa (100) her zaman borç çalışır (giriş), alacak çalışır (çıkış). Asla alacak bakiyesi vermez. Banka (102) ise şirket için bir mevduattır.
Türkiye'de tüm işletmelerin uymak zorunda olduğu standart "Hesap Planı"nın mantığını oturtuyoruz. Kodlama sistemi rastgele değildir.
İşletmenin "Cebi". 1 yıl içinde paraya dönüşebilecek varlıklar.
Örnek: Kasa (100), Banka (102), Alıcılar (120), Ticari Mallar (153).
İşletmenin "Demirbaşları". 1 yıldan uzun süre kullanılacaklar.
Örnek: Binalar (252), Taşıtlar (254), Demirbaşlar (255).
Bu hafta Pasif (Kaynak) hesaplara odaklanıyoruz. İşletme varlıklarını nereden finanse etti?
1 yıl içinde ödenecek borçlar. (300 Banka Kredileri, 320 Satıcılar).
1 yıldan sonra ödenecek borçlar. (400 Banka Kredileri).
İşletme sahibinin sermayesi. (500 Sermaye, 590 Dönem Net Karı).
Ortaklar işletmeye nakit koyarak sermaye artırırsa:
Muhasebenin temeli "Belgelendirme Kavramı"dır. İspat edemediğin harcamayı gider yazamazsın.
Mal veya hizmet satıldığında düzenlenen ana belgedir.
Açık Fatura: Üst kısmına imza atılır, "Para henüz ödenmedi, veresiye" demektir.
Kapalı Fatura: Alt kısmına imza atılır, "Para peşin alındı, işlem kapandı" demektir.
Malın bir yerden bir yere taşınırken yanında bulunması zorunlu belgedir. Maliye yolda kamyonu durdurursa "Bu mal kimin, nereye gidiyor?" diye sorar. Fatura yerine geçmez, sadece taşıma belgesidir. "İrsaliyeli Fatura" ise ikisinin birleşimidir.
Bir bankaya hitaben yazılan ödeme emridir. Türkiye'de uygulamada "vadeli" kullanılır ama hukuken çek "Görüldüğünde Ödenir" (Peşin hükmündedir).
"Şu tarihte şu kadar parayı kayıtsız şartsız ödeyeceğim" vaadidir. Çekten farkı, kesinlikle vadeli olmasıdır.
Ciro Etmek: Elimdeki senedi, arkasını imzalayarak borcuma karşılık başkasına devretmek.
Bir işletmenin en kritik kararıdır: "Depoya giren malı ve satılan malın maliyetini nasıl takip edeceğim?" İki temel yöntem vardır.
Küçük işletmeler (bakkal, kırtasiye) kullanır. Her satışta "621 Satılan Malın Maliyeti" kaydı YAPILMAZ. Dönem sonunda depoya girip sayım yapılır (Fiili Envanter).
Dönem Başı Stok + Dönem İçi Alışlar - Dönem Sonu Stok = Satılan Malın Maliyeti
Büyük işletmeler (süpermarketler, barkod kullananlar) kullanır. Her satış anında maliyet bellidir. Satış yapıldığı an İKİ kayıt atılır:
Bu haftaya kadar işlenen (1-7. Hafta) konulardan sorumlu olacaksınız. Başarılar!
Bilanço eşitliğini bozmayan (Aktif veya Pasif hesap değildir), ancak işletme yönetimi için takip edilmesi gereken bilgilerin izlendiği hesaplardır. Tek Çift (B/A) kuralı burada da işler ama Nazım Hesaplar sadece Nazım Hesaplarla çalışır.
İşletme bankadan 100.000 TL'lik teminat mektubu aldı. Bu bir para girişi değildir, sadece bir "kefalet" riskidir.
Yevmiye defterine kayıt yapmadan önce, işlemlerin sınıflandırıldığı belgelerdir. Üç ana fiş türü vardır:
Kasaya para GİRİŞİ olan işlemlerde kullanılır. (Borçlu hesap her zaman 100 KASA'dır).
Kasadan para ÇIKIŞI olan işlemlerde kullanılır. (Alacaklı hesap her zaman 100 KASA'dır).
Kasa hesabının hiç kullanılmadığı (veya Kasa'nın hem borç hem alacak çalıştığı karışık) işlemlerde kullanılır.
100-199 Grubu hesapların derinlemesine analizi.
Kasa, Banka, Çekler, Hisse Senetleri. En likit gruptur.
Senetli (121) ve Senetsiz (120) alacaklar. Reeskont ve Şüpheli Alacak karşılığı ayırma bu grubun en önemli dönem sonu işlemleridir.
Malın değeri fiziksel olarak düştüyse (sel bastı, modası geçti):
200-299 Grubu. İşletmenin üretim gücünü oluşturan varlıklar.
252 Binalar, 254 Taşıtlar, 255 Demirbaşlar. Bu hesaplar KDV ile birlikte çalışır (Satın alırken 191 İnd. KDV).
50.000 TL'ye alınan ve bugüne kadar 10.000 TL amortisman ayrılan bir demirbaş, 45.000 TL + %20 KDV ile peşin satılmıştır.
300-599 Grubu. İşletmenin borçları ve özkaynakları.
Banka kredileri alındığında Pasif artar (Alacak), geri ödendiğinde Pasif azalır (Borç). Faizler ise "Finansman Gideri"dir.
Banka hesabımıza 100.000 TL kredi yattı.
Dönem sonu 5.000 TL faiz tahakkuk etti (ödeme gelecek ay):
500 Sermaye: Ana ortaklık payı.
590 Dönem Net Kârı: Yıl sonunda 692 hesabından devredilen net kâr.
600-699 Grubu. Dönem sonunda bu hesapların hepsi 690 DÖNEM KÂRI VEYA ZARARI hesabına toplanır.
Tüm gelir hesapları (Alacak bakiyesi verenler) Borçlandırılarak kapatılır.
Tüm gider hesapları (Yansıtma hesapları aracılığıyla) Alacaklandırılarak kapatılır.
Bu hafta konu anlatımı yoktur. Açılış fişinden başlayıp, yıl içindeki tüm işlemleri (alım, satım, gider, tahsilat) yapıp, dönem sonu envanter kayıtlarını bitirip, mali tabloları hazırladığımız "Bütünleşik Monografi" çözülür.
Finaller öncesi bireysel çalışma ve eksik tamamlama haftasıdır. Özellikle Monografi çözümlerine odaklanın.
Dönemin tüm konularından (özellikle 8-15. hafta arası ağırlıklı) sorumlu olduğunuz final sınavında başarılar dilerim!