IKT1022 Makro İktisat

Dersi geçmek için bilmen gereken her şey burada.

Ders Müfredatı

1. HaftaMakroya Giriş 2. HaftaMilli Gelir 3. HaftaHarcama Yöntemi 4. HaftaEnflasyon 5. Haftaİşsizlik 6. HaftaTüketim & Tasarruf 7. HaftaAE Dengesi
--- VİZE ---
8. HaftaÇarpan 9. HaftaPara & Banka 10. HaftaPara Talebi 11. HaftaIS-LM Modeli 12. HaftaPolitikalar 13. HaftaAD-AS Modeli 14. HaftaAçık Ekonomi
1. HAFTA

Makro İktisada Giriş

1. Makro vs. Mikro Ayrımı (Sınavda Sorulur!)

Mikro İktisat: Tek bir ağaca odaklanır. Bireysel tüketici, tek bir firma, tek bir malın fiyatı (Örn: Ali'nin elma talebi, Samsung'un fiyat politikası).

Makro İktisat: Ormanın tamamına odaklanır. Ülke ekonomisi, toplam üretim, genel fiyat düzeyi (Örn: Türkiye'nin işsizlik oranı, Enflasyon, Büyüme).

2. Makro İktisadın 3 Temel Sorunu

  • Üretim ve Büyüme: Ülke zaman içinde daha fazla mal/hizmet üretiyor mu? (GSYİH artışı).
  • İşsizlik: Çalışmak isteyenlerin ne kadarı iş bulamıyor?
  • Enflasyon: Fiyatlar genel düzeyi ne hızla artıyor?

3. Stok ve Akım Değişken (Çok Karıştırılır!)

Stok Değişken: Belirli bir "anda" ölçülen değerdir. Fotoğraf karesi gibidir. (Örnek: Servet, Sermaye Stoku, Dış Borç Stoku, Bankadaki paran).

Akım Değişken: Belirli bir "zaman diliminde" (bir süreçte) ölçülen değerdir. Video kaydı gibidir. (Örnek: Gelir, Yatırım, GSYİH, Tüketim, İhracat).

Mantık: Küvetin içindeki su Stok, musluktan akan su Akımdır.

2. HAFTA

Milli Gelir (GSYİH)

Burayı anlamazsan dersin geri kalanı çöp olur.

1. GSYİH Nedir?

Bir ülke sınırları içinde, belirli bir dönemde üretilen NİHAİ mal ve hizmetlerin piyasa değeridir.

  • Ülke Sınırları İçinde: Üretenin Türk mü Alman mı olduğu önemli değil. Türkiye topraklarında üretildiyse Türkiye'nin GSYİH'sidir.
  • Nihai Mal: Un GSYİH'ye girmez, ekmek girer. Unu da sayarsan "çifte sayım" (double counting) hatası yaparsın.

2. GSYİH vs. GSMH

GSMH = GSYİH + Net Dış Alem Faktör Gelirleri

3. Nominal vs. Reel GSYİH (Sınav Sorusu!)

GSYİH Deflatörü = (Nominal GSYİH / Reel GSYİH) * 100
3. HAFTA

Harcama Yöntemi

Y = C + I + G + NX
  • C (Tüketim): Hanehalkı harcamaları. GSYİH'nin en büyük kalemidir. (Yeni konut yatırıma girer!)
  • I (Yatırım): Makine teçhizat + Yeni konut inşaatı + Stok değişimi. (Borsa/Hisse senedi yatırım değildir!)
  • G (Kamu Harcamaları): Devletin mal/hizmet alımları. (Emekli maaşı, burs dahil değildir!)
  • NX (Net İhracat): (X - M) İhracat - İthalat.
4. HAFTA

Enflasyon

Enflasyon Oranı Hesaplama

Enflasyon = [(Son Endeks - İlk Endeks) / İlk Endeks] * 100

Reel Faiz (Fisher Denklemi) - %100 Sınav Sorusu

Reel Faiz (r) = Nominal Faiz (i) - Enflasyon Oranı (π)

Örnek: Banka %50 faiz veriyor, Enflasyon %60 ise; Reel Faiz = 50 - 60 = -10. Paran değer kaybetmiş.

5. HAFTA

İşsizlik

İşsizlik Oranı

(İşsiz Sayısı / İşgücü) * 100

İşgücüne Katılım

(İşgücü / Yetişkin Nüfus) * 100

İşsizlik Türleri

  • Friksiyonel (Geçici): Mezun oldun iş arıyorsun, bu friksiyoneldir.
  • Yapısal: Beceri uyuşmazlığı. (Örn: Daktilo yazanların bilgisayar çıkınca işsiz kalması).
  • Döngüsel (Konjonktürel): Ekonomik kriz yüzünden işsiz kalmak. Makronun ana odak noktası.
6. HAFTA

Tüketim ve Tasarruf

Tüketim Fonksiyonu (C)

C = C₀ + c * Yd

MPC (c): Marjinal Tüketim Eğilimi. 1 liranın ne kadarını harcıyorsun?

Tasarruf Fonksiyonu (S)

S = -C₀ + (1-c) * Yd
MPC + MPS = 1
7. HAFTA

AE Dengesi (Keynesyen Çaprazı)

AE = C + I + G

Denge Koşulu (Keynesyen Çaprazı)

Toplam Üretim (Y) = Toplam Planlanan Harcama (AE) olmalıdır.

45 derecelik çizgi üzerindeki her noktada Y=AE'dir. Bu çizginin AE doğrusuyla kesiştiği nokta denge geliridir.
VİZE SINAVI SONRASI KONULAR
8. HAFTA

Çarpan (Multiplier)

Bu konu Vize ile Final arasındaki köprüdür. Kesin soru gelir.

Harcama Çarpanı Formülü

k = 1 / (1 - MPC) = 1 / MPS

Örnek: MPC = 0.80 ise k = 5. Devlet 100 harcarsa Gelir 500 artar.

Vergi Çarpanı (Negatiftir!)

Vergi Çarpanı = -MPC / (1 - MPC)
9. HAFTA

Para ve Bankacılık

M1: Dolaşımdaki Nakit + Vadesiz Mevduat.
M2: M1 + Vadeli Mevduatlar.

Kaydi Para Yaratma

Para Çarpanı = 1 / Zorunlu Karşılık Oranı (rr)
10. HAFTA

Para Talebi

Neden Para Tutarız?

  • İşlem Güdüsü: Alışveriş için.
  • İhtiyat Güdüsü: Hastalık/Kaza için.
  • Spekülasyon Güdüsü: Faizler düşükse tahvil yerine nakit tutmak için.

KURAL: Faiz (i) artarsa, Para Talebi (Md) azalır.

11. HAFTA

IS-LM Modeli

IS Eğrisi (Mal Piyasası)

Faiz ile Gelir arasındaki negatif (ters) ilişki. Faiz düşer -> Yatırım artar -> Gelir artar.

LM Eğrisi (Para Piyasası)

Gelir ile Faiz arasındaki pozitif ilişki. Gelir artar -> Para talebi artar -> Faiz artar.

12. HAFTA

IS-LM Politikaları

1. Maliye Politikası (G artarsa)

IS Sağa kayar: Gelir (Y) ARTAR, Faiz (i) ARTAR.

Dışlama Etkisi: Devlet harcamayı artırıp faizi yükseltince, özel yatırımlar azalır.

2. Para Politikası (Ms artarsa)

LM Sağa kayar: Gelir (Y) ARTAR, Faiz (i) DÜŞER.

13. HAFTA

AD-AS Modeli

Toplam Talep (AD) Neden Negatif Eğimli?

  • Servet Etkisi (Pigou): P düşünce paranın reel değeri artar, insanlar kendini zengin hisseder, tüketim artar.
  • Faiz Etkisi (Keynes): P düşünce para talebi azalır, faiz düşer, yatırım artar.
  • Döviz Kuru Etkisi (Mundell-Fleming): P düşünce ihracat ucuzlar, Net İhracat (NX) artar.

Toplam Arz (AS)

Kısa dönemde pozitif eğimlidir. Uzun dönemde (LRAS) dikeydir çünkü üretim sadece teknolojiye ve faktörlere bağlıdır, fiyata bağlı değildir.

14. HAFTA

Açık Ekonomi ve Phillips Eğrisi

Phillips Eğrisi

Enflasyon ile işsizlik arasında kısa dönemde ters orantı vardır. Yani işsizliği düşürmek istersen enflasyona razı olmalısın.

Stagflasyon: Hem enflasyonun hem işsizliğin yüksek olduğu durumdur (70'ler Petrol Krizi). Phillips eğrisini çökertmiştir.

Açık Ekonomi (Mundell-Fleming)

Devalüasyon: Yerli paranın değer kaybetmesidir. İhracatı artırır (IS Sağa), ithalatı azaltır.

İmkansız Üçlü Hipotezi

Bir ülke şu üçüne aynı anda sahip olamaz (Sadece 2'sini seçebilir):

  1. Tam Sermaye Hareketliliği
  2. Sabit Döviz Kuru
  3. Bağımsız Para Politikası

Tebrikler! Makroyu Bitirdiniz.

Şimdi "Kanka Tavsiyesi" kısmına göz gezdirmeyi ve bol soru çözmeyi unutma.

KANKA TAVSİYESİ

  • IS-LM Kaymaları: Sınavda kağıdın kenarına hemen grafiği çiz. Ezber yapma, kaydır ve sonucu gör.
  • Dışlama Etkisi: Maliye politikası sorularında bu terimi kullanmazsan hoca puan kırar. "Faiz arttığı için özel yatırımlar azalır" demeyi unutma.
  • Formüller: Y = C+I+G+NX ve Harcama Çarpanı (1/MPS) can damarıdır.