FIN2006 - İşletme Finansına Giriş

Ders Müfredatı

1. Hafta Finansın Tanımı ve Fonksiyonları 2. Hafta Paranın Zaman Değeri I 3. Hafta Paranın Zaman Değeri II 4. Hafta Finansal Analiz I 5. Hafta Finansal Analiz II 6. Hafta Finansal Analiz III 7. Hafta Finansal Analiz IV

--- VİZE ---

8. Hafta Ara Sınav Haftası 9. Hafta Finansal Planlama I 10. Hafta Finansal Planlama II 11. Hafta Finansal Planlama III 12. Hafta Finansal Planlama IV 13. Hafta Çalışma Sermayesi I 14. Hafta Çalışma Sermayesi II 15. Hafta Çalışma Sermayesi III 16. Hafta Ders Çalışma Haftası 17. Hafta Final

1. HAFTA

Finansın Tanımı ve Fonksiyonları

Finans, kıt kaynakların (para) zaman içerisinde kişiler, işletmeler ve devletler arasında en uygun şekilde dağıtılması bilimidir. İşletme finansı ise bu sürecin firma içindeki yönetimidir.

Finansal Yönetimin 3 Temel Kararı

1. Yatırım Kararları

Hangi varlıklara yatırım yapacağız? (Duran varlık alımı, proje seçimi). Aktif tarafı yönetir.

2. Finanslama Kararları

Parayı nereden bulacağız? (Kredi mi, Hisse senedi mi?). Pasif tarafı yönetir.

3. Temettü Kararları

Kârı ortaklara mı dağıtalım, yoksa büyüme için şirkette mi tutalım?

Temel Amaç Nedir?

Çoğu kişi "Kâr Maksimizasyonu" sanır ama YANLIŞTIR. Kâr kısa vadelidir ve manipüle edilebilir.

Doğru Amaç: Firma Değerinin (Hissedarların Servetinin) Maksimizasyonu.
Değer = Gelecekteki nakit akışlarının bugünkü değeri + Risk.

Vekalet Sorunu (Agency Theory)

Yöneticiler (Vekil) bazen hissedarların (Asil) yerine kendi çıkarlarını (lüks ofisler, gereksiz jetler) düşünür. Bunu önlemek için yöneticilere hisse senedi opsiyonları verilir.

2. HAFTA

Paranın Zaman Değeri I: Temel Kavramlar

Bugünkü 1 TL, yarınki 1 TL'den daha değerlidir. Çünkü bugünkü parayı yatırıma yönlendirip faiz/getiri elde edebilirsiniz. Enflasyon olmasa bile paranın zaman değeri vardır.

Basit Faiz vs. Bileşik Faiz

Basit Faiz: Sadece anapara üzerinden faiz işler. Faiz faiz doğurmaz.
$$ I = P \times r \times t $$
Bileşik Faiz: Kazanılan faiz de anaparaya eklenir ve o da faiz getirir. Finansın gücü buradadır.
$$ FV = PV(1+r)^n $$

Örnek Soru

1000 TL'yi %10 faizle 3 yıllığına yatırdınız.

Basit Faizle: 1000 + (100 * 3) = 1300 TL.
Bileşik Faizle: $$ 1000 \times (1.10)^3 = 1000 \times 1.331 = 1331 TL $$

*Aradaki 31 TL, faizin faizidir.

3. HAFTA

Paranın Zaman Değeri II: Anüiteler

Eşit aralıklarla yapılan eşit ödemeler dizisine Anüite denir. (Kredi taksitleri, kira ödemeleri, emeklilik primleri).

Anüite Şimdiki Değer Formülü:
$$ PV = C \times \left[ \frac{1 - (1+r)^{-n}}{r} \right] $$

Normal Anüite vs. Peşin Anüite

Normal Anüite: Ödemeler dönem SONUNDA yapılır (Kredi taksitleri).
Peşin Anüite (Annuity Due): Ödemeler dönem BAŞINDA yapılır (Kira ödemeleri). Formül $(1+r)$ ile çarpılır.

Sonsuz Anüite (Perpetuity): Ödemeler sonsuza kadar sürerse (İmtiyazlı hisse temettüsü gibi).
PV = C / r

4. HAFTA

Finansal Analiz I: Mali Tablolar

Siz bir doktorsunuz, şirket de hasta. Teşhis koymak için röntgen (Bilanço) ve kan tahlili (Gelir Tablosu) sonuçlarına bakmalısınız.

1. Bilanço (Fotoğraf)

Belirli bir ANdaki durumu gösterir.
Varlıklar = Borçlar + Özsermaye
(Neye sahibiz?) = (Kimin parasıyla aldık?)

2. Gelir Tablosu (Video)

Belirli bir DÖNEMdeki performansı gösterir.
Satışlar - Maliyetler = Net Kâr

5. HAFTA

Finansal Analiz II: Likidite ve Faaliyet Oranları

A. Likidite Oranları (Borç Ödeme Gücü)

Şirket kısa vadeli borçlarını ödeyebilir mi?

Cari Oran = Dönen Varlıklar / Kısa Vadeli Borçlar İdeal: 2.0

Asit-Test (Likidite) Oranı = (Dönen Varlık - Stoklar) / K.V. Borçlar İdeal: 1.0

*Stoklar en zor paraya çevrilen varlıktır, bu yüzden asit-test oranında çıkarılır.

B. Faaliyet Oranları (Varlık Kullanım Etkinliği)

Stok Devir Hızı = Satışların Maliyeti / Ort. Stoklar
Stoklar yılda kaç kez yenileniyor? Yüksek olması iyidir.

Alacakların Tahsil Süresi (DSO) = (Ticari Alacaklar / Satışlar) x 365
Müşteriden parayı ortalama kaç günde tahsil ediyoruz? Düşük olması iyidir.

6. HAFTA

Finansal Analiz III: Kaldıraç ve Kârlılık

C. Kaldıraç Oranları (Borçluluk)

Şirket ne kadar riskli? Varlıklarının ne kadarı borçla alınmış?

Borç Oranı

Toplam Borç / Toplam Varlıklar
(%50'nin altı güvenlidir).

Faizleri Karşılama Oranı

FAVÖK / Faiz Giderleri
(Şirket faizini ödeyebiliyor mu?).

D. Kârlılık Oranları

Brüt Kâr Marjı: (Satışlar - Maliyet) / Satışlar. Üretim verimliliğini gösterir.
Net Kâr Marjı: Net Kâr / Satışlar. Her 100 TL'lik satıştan kaç TL cepte kalıyor?
ROE (Özsermaye Kârlılığı): Net Kâr / Özsermaye. Hissedarın en çok önemsediği orandır. Paramla ne kadar kazandın?

7. HAFTA

Finansal Analiz IV: DuPont Sistemi

ROE (Özsermaye Kârlılığı) neden düştü? Bunu anlamak için ROE'yi parçalarına ayırırız. Buna DuPont Eşitliği denir.

ROE = (Kâr Marjı) x (Varlık Devir Hızı) x (Kaldıraç)

Kârlılık Yönetimi
(Net Kâr / Satış) Varlık Yönetimi
(Satış / Varlık) Borç Yönetimi
(Varlık / Özsermaye)

Yorumlama Tekniği

Eğer bir şirketin ROE'si yüksekse bu üç nedenden olabilir:

Çok kârlı satıyordur (Lüks markalar).
Varlıklarını çok hızlı çeviriyordur (Süpermarketler).
Çok fazla borç kullanıyordur (Riskli strateji).

8. HAFTA

Ara Sınav Haftası

Vize Sınavı

Sorumlu Olduğunuz Konular:

Finansal Yönetimin Amaçları (Kâr vs Değer).
Paranın Zaman Değeri Hesaplamaları (PV, FV, Anüite tablosu okuma).
Mali Tablolar (Bilanço kalemlerinin yerini iyi bilin).
Oran Analizi (Formüller ezberlenecek, özellikle Likidite ve DuPont).

9. HAFTA

Finansal Planlama I: Giriş

Başarılı firmalar rastgele büyümez, planlayarak büyürler. Finansal planlama, gelecekteki satış hedeflerine ulaşmak için ne kadar varlık ve kaynağa ihtiyaç duyulacağını belirleme sürecidir.

Planlamanın Bileşenleri

Satış Tahmini (Sales Forecast): Her şey satış tahmini ile başlar. Satış artarsa, stok artar, alacak artar, makine ihtiyacı artar.
Pro Forma Tablolar: Tahmini bilanço ve gelir tablosu. "Yıl sonunda durumumuz ne olacak?" sorusunun cevabıdır.
Varlık Gereksinimi: Satışları %20 artıracaksak, fabrikamızın kapasitesi yeterli mi? Yeni kamyon lazım mı?

10. HAFTA

Finansal Planlama II: Satışların Yüzdesi Yöntemi

Geleceği tahmin etmenin en pratik yoludur. Varsayım şudur: "Bilanço kalemleri satışlarla orantılı olarak büyür."

Satışla Büyüyen Kalemler

Dönen Varlıklar (Kasa, Stok, Alacaklar)
Ticari Borçlar (Kendiliğinden Oluşan Kaynak)
Gider Tahakkukları

Satışla BÜYÜMEYEN Kalemler

Kısa/Uzun Vadeli Banka Kredileri (Yönetim kararına bağlıdır)
Özsermaye (Sadece dağıtılmayan kâr ile artar)

11. HAFTA

Finansal Planlama III: Dış Kaynak İhtiyacı (DKİ/EFN)

Şirket büyürken varlıkları artar. Bu varlıkları finanse etmek için pasif tarafın da artması gerekir. Kâr yetmezse dışarıdan para bulmalıyız.

$$ EFN = \underbrace{\frac{A^*}{S_0}\Delta S}_{\text{Varlık İhtiyacı}} - \underbrace{\frac{L^*}{S_0}\Delta S}_{\text{Kendiliğinden Kaynak}} - \underbrace{M \times S_1 \times (1-d)}_{\text{Dağıtılmayan Kâr}} $$

A*/S0: Sermaye Yoğunluğu ΔS: Satış Artışı M: Kâr Marjı d: Temettü Oranı

Yorum

Eğer EFN > 0 ise: Şirketin paraya ihtiyacı vardır (Kredi çekmeli veya hisse satmalı).
Eğer EFN < 0 ise: Şirketin elinde fazladan para kalmıştır (Borç ödeyebilir veya temettü verebilir).

12. HAFTA

Finansal Planlama IV: Büyüme Modelleri

Şirket dışarıdan hiç para almadan ne kadar büyüyebilir? Ya da borçluluk oranını bozmadan ne kadar büyüyebilir?

1. İçsel Büyüme Hızı (Internal Growth Rate)

Dışarıdan (Kredi veya Hisse) HİÇ para almadan, sadece kendi kârımızla büyüyebileceğimiz maksimum hız.

$$ IGR = \frac{ROA \times b}{1 - (ROA \times b)} $$

2. Sürdürülebilir Büyüme Hızı (Sustainable Growth Rate)

Mevcut Borç/Özsermaye oranını bozmadan (yani borçlanarak ama oranı sabit tutarak) büyüyebileceğimiz hız.

$$ SGR = \frac{ROE \times b}{1 - (ROE \times b)} $$

b: Dağıtılmayan Kâr Oranı (Retention Ratio)

13. HAFTA

Çalışma Sermayesi I: Nakit Çevirme Süresi

Uzun vadeli yatırımlar süslü olabilir ama şirketi batıran genelde kısa vadeli nakit krizidir. "Kâr eden şirket batar mı?" Evet, kasasında nakit yoksa batar.

$$ \text{Nakit Döngüsü} = \text{Stok Süresi} + \text{Alacak Süresi} - \text{Borç Ödeme Süresi} $$

Senaryo: Malı aldık (0. gün), 60 günde sattık (Stok Süresi). Müşteri 30 gün sonra ödedi (Alacak Süresi). Biz tedarikçiye 40. günde ödeme yaptık (Borç Süresi).

Nakit Açığı = 60 + 30 - 40 = 50 Gün Bu 50 gün boyunca şirketi finanse edecek parayı bulmalıyız!

14. HAFTA

Çalışma Sermayesi II: Stok Yönetimi

Çok stok tutarsak "Depolama Maliyeti" artar. Az stok tutarsak "Stoksuz Kalma Maliyeti" (müşteri kaçırma) artar. Optimum nokta neresi?

EOQ (Ekonomik Sipariş Miktarı) Modeli

$$ Q^* = \sqrt{\frac{2 \times D \times S}{H}} $$

D: Yıllık Talep (Demand)
S: Sipariş Başına Maliyet (Ordering Cost)
H: Birim Başına Taşıma Maliyeti (Holding Cost)

15. HAFTA

Çalışma Sermayesi III: Alacak Yönetimi

Müşteriye vade yapmak satışı artırır ama tahsilat riskini de artırır.

Kredi Politikası: "2/10 Net 30"

Bu ifade, ticari hayatta çok sık kullanılır. Anlamı:

Faturanın normal vadesi 30 gündür.
Ancak, ilk 10 gün içinde ödersen %2 iskonto (indirim) yaparım.
Müşteri için bu %2 indirim aslında çok büyük bir yıllık faize (yaklaşık %37) denk gelir. Erken ödemek kârlıdır.

16. HAFTA

Genel Tekrar ve Soru Çözümü

📌 Vize Sonrası Önemli Formüller

EFN (Dış Kaynak İhtiyacı)
Sürdürülebilir Büyüme Hızı (SGR)
Nakit Döngüsü (CCC)
EOQ (Ekonomik Sipariş)

📌 Sınav Önerileri

Final sınavında özellikle "Sürdürülebilir Büyüme" ve "Nakit Döngüsü Hesaplama" soruları belirleyici olur. EFN formülünde, dağıtılmayan kârın "M * S1 * (1-d)" kısmını unutma!

17. HAFTA

Final Sınavı Haftası

Başarılar!

Tüm dönem boyunca:
Paranın zaman değerini (Vize) ve Şirketin geleceğini planlamayı (Final) öğrendiniz.

"Nakit Kraldır (Cash is King)."